Digital Wake Up juni 2022: Toegankelijk Spelen

Op 12 mei had de community Toegankelijke Recreatie weer een mooie Digital Wake Up. Deze keer stond toegankelijk spelen centraal met ervaringsdeskundige Pauline Muijs, Anouk Boslooper van het Gehandicapte Kind, Jaap den Bleker ontwerper van de nieuwe speeltuin NEST! van de Efteling en Ilse van der Put van Empowerment by Playing die een inclusief stadspark liet zien.

Heel weinig inclusieve speeltuinen

Ervaringsdeskundige Pauline Muijs (11) en lid van de kinderraad van Stichting Het Gehandicapte Kind trapte af. Ze vindt het jammer dat er zo weinig toegankelijke speelplekken zijn. In haar buurt zijn veel speelplekken maar ze kan er met haar rolstoel bijna niets doen. Ze kan alleen een beetje rondrijden, op de schommel of onder de glijbaan zitten. “Ik heb een paar keer meegemaakt dat ik met een vriendin in de speeltuin kwam en ik dan niet mee mocht doen met andere kinderen. Ze vonden me heel raar met die rolstoel.” Ze zou in de speeltuin graag een draaimolen zien die voor iedereen toegankelijk is en een waterspeelplek. “In speeltuinen mag ook wel minder zand liggen want dat is heel moeilijk voor kinderen met een rolstoel.” Ze wil als ambassadeur zorgen dat daar meer aandacht voor komt, zeker bij de makers van speeltuinen. “Anders zijn er veel kinderen alleen.”

De sociale meerwaarde van samenspelen

Anouk Boslooper, programmamanager ‘Samen Spelen’ bij het Gehandicapte Kind vroeg ook aandacht voor het sociale aspect van spelen en brak een lans voor ‘samen spelen’: “Geen enkel kind hoeft alleen te spelen.” Samen spelen is belangrijk voor het plezier en noodzakelijk voor de ontwikkeling van kinderen op sociaal, fysiek, emotioneel en cognitief gebied. Daarnaast is het ook goed voor de gezondheid. “Voor kinderen is samen spelen belangrijk want ze leren er bijvoorbeeld om te gaan met tegenslag of het stellen van doelen.” Dat kinderen niet samenspelen komt onder andere omdat ze niet in de buurt op school gaan waardoor ze daar geen aansluiting hebben, angst van ouders en onzekerheid over de speelmogelijkheden van kinderen met een beperking. En er zijn te weinig speelmogelijkheden voor kinderen met een beperking. Zowel qua aantallen plekken als mogelijke activiteiten. Slechts 1 op de 10 speelplekken voor kinderen is toegankelijk. Tot slot is er te weinig kennis.

Er worden gelukkig ook stappen gemaakt want 55 beloftemakers hebben het SamenSpeelAkkoord getekend. Ze streven naar een inclusieve samenspeelcultuur, meer samenspeelplekken en meer en beter toegankelijke kennis. De praktische uitvoering daarvan ligt bij het SamenSpeelNetwerk. Er is een gratis informatielijn (085-0203620) en een website onbeperktspelen.nl met tips, inspiratieverhalen, publicaties, samenspeelrichtlijnen, een samenspeelcheck en een landkaart met samenspeelplekken.  Met een campagnetoolkit kunnen beloftemakers aan de buitenwereld duidelijk maken dat ze werk maken van samen spelen.

Naast het samenspeelnetwerk dat is gericht op kennisdeling is er ook een SamenSpeelFonds dat fysieke aanpassingen mogelijk kan maken. Voor het sociale aspect is er de Speeltuinbende die speelplekken test en activiteiten organiseert.

Anouk had als uitsmijter nog wat tips. Naast fysieke aspecten zijn ook de sociale aspecten heel belangrijk. “Je kunt een hele mooie aangepaste speelplek hebben maar als mensen zich niet welkom voelen of er niks georganiseerd wordt, zal het niet van de grond komen. Je moet ook echt bekend maken dat er een toegankelijke speelplek is. Ga een samenwerking aan met een school of jeugdwerk en kijk of je een community kunt starten.”

Samen spelen in de Efteling

Jaap den Bleker, team lead projectsupport van de Efteling lichtte de ontwikkeling van haar nieuwe inclusieve speeltuin NEST! toe. In 2020 is de ontwikkeling van Speelbos NEST! gestart met als doelstelling dat het een inclusieve speeltuin moest worden. Een speeltuin met een Eftelingverhaal voor de kleine helden in het Ruigrijk. En dat was nog een hele klus: “We hadden sinds de jaren dertig van de vorige eeuw als Efteling geen speeltuin meer ontwikkeld.” Het overkoepelende idee van NEST! is dat de kinderen die niet in de attracties van Ruigrijk mogen toch in de speeltuin kunnen proeven van de werelden van dit themagebied. De speeltuin is 1.200 vierkante meter en dat is voor Eftelingbegrippen best groot. “Bij het zo inclusief en toegankelijk mogelijk maken van de speeltuin hebben we heel veel partijen betrokken waaronder het Bartimeusfonds en de stichting Het Gehandicapte Kind. Via het platform Toegankelijke Recreatie zijn we met deze partijen in contact gekomen.”

Ze hebben heel veel overleg met ze gehad om de speeltuin zo inclusief mogelijk te maken. “Zo hebben we voor een zachte ondergrond van EPDM gekozen waarop je goed met een rolstoel kunt rijden.” Ook voor de kleurstelling en muziek hebben ze goed geluisterd naar hun adviezen. “Het leukste vond ik dat we vooraf kinderen en hun ouders hebben uitgenodigd en de open vraag hebben gesteld wat ze tof vonden aan een speeltuin en wat ze van een speeltuin in de Efteling verwachten. Die kinderen hebben allerlei tekeningen, collages en maquettes gemaakt en we hebben de beste ideeën geprobeerd te integreren in het uiteindelijke ontwerp.” De grootste uitdaging was het maken van een speeltuin voor 5 miljoen bezoekers per jaar. Ter assistentie loopt in de speeltuin altijd een zogenaamde Nest-waker rond die heel toegankelijk is. De Speeltuinbende heeft NEST! getest en gekeurd. “Natuurlijk waren er opmerkingen maar we kregen een positieve feedback op toegankelijkheid, bespeelbaarheid, veiligheid en beleving. Ook op het samenspelen scoorden we hoog.” Hoogtepunt is wel de glijbaan die toegankelijk is voor kinderen in een rolstoel.

Hoe ontwerp je een inclusief stadspark?

Ilse van der Put, senior adviseur inclusie en samen spelen van Empowerment by Playing liet een heel mooi inclusief park in Zutphen zien. Iedere gemeente moet een samenspeelplek hebben. Dat vloeit voort uit het VN Verdrag voor mensen met een handicap op basis waarvan de VNG heeft gesteld dat iedere gemeente in Nederland een lokale inclusie agenda moet opstellen. In die agenda komt dan ook spelen en vooral samen spelen aan de orde. En dat hebben ze in Zutphen heel goed aangepakt en was ook het ontwerpproces inclusief.

Het Ettegerpark -dat samen met bewoners is ontwikkeld- is een toegankelijk en inclusief park, een echte samenspeelplek. Het is een voorbeeld voor andere gemeenten. “Door iedereen er al in de ontwerpfase te betrekken en tussentijds aanpassingen mogelijk te maken is het een veel betere samenspeelplek geworden”, vertelt Ilse. Het begon met de wensen van de bewoners en weten wat de begeleiders, ouders en kinderen met een beperking willen. Eyecatcher in het park is de spannende sjeeshelling waar ook kinderen met een rolstoel vanaf kunnen racen. Het park is voorgedragen voor de ruimtelijke ordeningsprijs van de provincie Overijssel.

Lokaal inclusief speelbeleid maak je volgens Ilse vooral samen. “Dat begint met een visie en een missie. Vervolgens maak je een inventarisatie wat er allemaal al is aan voorzieningen, activiteiten en organisaties.” En dan ga je vooral samen met relevante partners aan de slag. Ilse begeleid nu dat proces in de gemeente Haarlemmermeer waar ze een lokaal netwerk opzetten van organisaties die samen spelen in de gemeente vanzelfsprekend willen maken. “Want een gemeente kan dit niet alleen.” Volgens Ilse kwamen uit die community hele mooie ideeën. “Ooit stilgestaan bij het feit dat kinderen in een rolstoel op het strand niet met zand kunnen spelen? Een zandtafel waar rolstoelen onder kunnen rijden kan dan voor veel plezier zorgen. Of denk eens aan het ophangen van gebarentaalborden op speelplekken.”

Ideeën en inspiratie te over in deze Digital Wake Up.

De PowerPoint

dwu - 12 mei_compressed (1)

De Video