Project Description

Toegankelijke film en tv

Toegankelijke film en tv, hoe doe je dat?

Op donderdag 2 december stond de Digital Wake Up van de Community Toegankelijke Recreatie in het teken van toegankelijke tv en film. Hoe maak je audiovisuele producties toegankelijk voor mensen met een visuele of auditieve beperking? Daar bleken verrassend mooie tools voor beschikbaar.

Essentiele tools: Subcatch en Earchatch

Mereijn van der Heijden voorzitter SAVT en CEO Soundfocus en Ellen Schut, projectleider SAVT namen de digitaal aanwezigen mee in een wereld vol oplossingen. De Stichting Audiovisuele Toegankelijkheid (SAVT) zet zich in om film en televisie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele of auditieve beperking. In Nederland en België zijn 500.000 blinden en slechtzienden en in Nederland zijn 1,3 miljoen doven en slechthorenden”, vertelde Van der Heijden. Op televisie is er voor doven al heel wat geregeld met teletekst 888 en een gebarentolk. Maar voor blinden en slechtzienden niet. Ook in de bioscoop is niet altijd ondertiteling voor doven voorzien. Met steun van het Bartiméusfonds is toen de app Earcatch ontwikkeld. Dat is een app die audiodescriptie voor blinden en slechtzienden voorziet bij film of televisie. Audiodescriptie is een stem die tussen de dialoog door beschrijft wat er in beeld te zien is. De app Subcatch biedt ondertiteling voor doven en slechthorenden in de bioscoop en beschrijft ook wie er praat en wat er voor geluiden en muziek zijn. De publieke omroep werkt standaard met de SAVT. Bij commerciële omroepen werken de apps als het een film of serie uit de catalogus van de stichting is.

Een app is een belangrijke stap maar het is even essentieel dat deze gevuld worden met relevante content. In de tv en filmwereld is dat best goed geregeld. Zo is een voorwaarde voor financiering uit de fondsen dat het eindproduct voorzien moet zijn van audiodescriptie en ondertiteling. Dat is de financiële drijfveer maar het besef dat ze een extra groep consumenten kunnen bereiken, helpt ook. Dat laatste was voor Universal Studio de reden om audiodescriptie aan te gaan bieden.

Plannen zijn er nog volop. Zo komt er Earcatch voor het theater beschikbaar. Dat is extra gecompliceerd omdat daar geen rotsvaste timing is van alle audio. Want audiodescriptie moet op de seconde nauwkeurig tussen de dialogen in passen. Daar is inmiddels een mooi systeem voor ontwikkeld dat samen met Stage Entertainment wordt getest. SAVT heeft ook ideeën om haar technologieën toe te passen in de recreatie. “We willen heel graag kijken hoe we daar een volgende stap kunnen zetten.”

De inclusieve bioscoop van Pathé

Pathé ziet dat de doelgroep voor de Earcatch en de Subcatch inmiddels zo groot is dat ze die niet meer willen uitsluiten. Volgens Steven Braber (manager Spuitheater, Den Haag) is Pathé er voor iedereen en wil Pathé meer bieden dan alleen maar film kijken. Ze zien het ook als een familie- en vriendengebeuren en dan is het jammer als niet iedereen mee kan doen. “Het is jammer dat ouders die slechthorend zijn met hun kinderen naar de film gaan, maar dan die film niet snappen.” De ambitie van Pathé stoelt op een breder MVO-beleid waar toegankelijke film hoort bij het doel ‘happy people’.”Hoe fijn is het om samen iets te ervaren”, vertelde Braber enthousiast. “We hebben als ambitie om iedereen een plek in de bioscoop te geven. De inclusieve bioscoop. Het gaat niet alleen om een drempel of een

leuning maar dat iedereen de film kan meemaken, ook blinden, slechtzienden, doven en slechthorenden.”

Ervaringsdeskundigen

Marjolein van den Broek, Rebel van de Community Toegankelijke Recreatie vertelde wat Earcatch voor haar betekent. Ze is langzaam blind geworden en leeft in het donker. Toen ze naar de film ging tijdens de lancering van Earcatch moest ze huilen van blijdschap “Ik had een half jaar daarvoor afscheid moeten nemen van zien en dankzij audiodescriptie kan ik weer films kijken. Ik heb echt een stukje zicht teruggekregen.” Wat voor andere mensen heel normaal is, gelijk lachen is zo bijzonder. “Het betekent zo veel voor mij, dat je samen met anderen dezelfde emotie kunt delen.”

Mooi en schrijnend voorbeeld was het samen met de familie kijken naar het televisieprogramma ‘Wie is de Mol’. In het verleden ging Marjolein tijdens de live uitzending naar boven. “Mijn dochter wilde heel graag voor mij vertellen wat er in beeld was, maar dat haalde voor haar weer veel van het kijkplezier weg.” Dan keken haar man en kinderen naar de live-uitzending en keek zij later samen met haar dochter die dan vertelde wat er gebeurde. “We kunnen nu samen live naar ‘Wie is de Mol ‘kijken. Dat betekent voor ons als gezin zoveel.” Ze heeft dit jaar voor het eerst het Eurovisie Songfestival door de audiodescriptie kunnen zien. “Dankzij audiodescriptie heb ik dat kunnen beleven en krijg ik echt mijn zicht terug.”

Rebel Marcin Karwinski vertelde als ervaringsdeskundige hoe hij Subcatch heeft ervaren. Hij voelde zich best wel eenzaam in groepen omdat hij niet goed kan horen. “Subcatch is een super leuke oplossing omdat het een juiste omschrijving geeft van geluiden die bij de normale ondertiteling niet aanwezig is. Het is wel een uitdaging om de telefoon of tablet zo te positioneren dat je zowel de film of tv kunt zien als het scherm met de ondertiteling.” Maar Karwinski was ook kritisch: “De maatschappij wil zich niet aanpassen voor een minderheid. Dat is het grote probleem. Dat is de stille discriminatie van doven en slechthorenden.”

En dat constateren ze ook bij Pathé want dat Nederlandse films in bioscopen niet permanent open worden ondertiteld heeft een reden, Braber: “Dat komt omdat wij een echt ondertitelland wonen en mensen gewent zijn dat te lezen. Daardoor gaat een deel van de ervaring bij die mensen verloren. Sommige bioscopen hebben af en toe wel ondertitelde voorstellingen en krijgen dan ook klachten van bezoekers.” Dat is waarom Pathé een andere weg bewandelt en Subcatch voor Pathé geen eindstation is. Dat is anders dan Earcatch, dat is eigenlijk wel af. “Bij Subcatch staan we nog aan het begin”, vertelde Braber. “We zijn druk bezig met gebruik van smart glaces die de ondertiteling individueel naar het scherm projecteert zodat je niet steeds hoeft te wisselen tussen het primaire filmscherm en het schermpje met ondertiteling. De ervaring wordt ook veel beter. En omstanders hebben geen last meer.”

Recreatie Vakbeurs

Als afsluiting van deze inspirerende sessie vertelde Karin Stiksma nog over de ervaringen van het team op de Recreatie Vakbeurs. Daar hebben ze 3 kennissessies verzorgd, 136 gesprekken gevoerd en 3 interviews met de media gehad. Het team was behoorlijk

opgevallen op de beurs: ‘Jullie zijn van die witte jasjes’, kregen ze regelmatig te horen. ”We hebben daar een begin gemaakt van impact en hadden gelijk online meer bezoekers.

Tot slot nog een oproep aan de leden van de community om de banner: ‘Aangesloten bij Toegankelijke Recreatie’ op je website te plaatsen. De volgende bijeenkomst is 13 januari over een toegankelijk circus.

DWU – de video

*In verband met beeldrechten van BNNVARA, is er een klein stukje uit de DWU geknipt. Wil je ook dit stukje zien? Mail dan even naar community@jointprojects.nl, dan sturen wij het gehele bestand door.